Inspirujące czepki

Zdaję sobie oczywiście sprawę, że prezentowane tu czepki, to kropla w morzu kreatywności europejskich modystek, kultur ludowych i zgromadzeń zakonnych, nie mniej zbiór ten jest dla mnie ważny i bardzo inspirujący. Wykorzystuję go w projektach i silnie działa na moją wyobraźnię. Są to przecież niezwykłe przykłady rozwiązań form przestrzennych noszonych na głowach, które wpływają na kompozycje sylwetki i  jej odbiór.

KAPELUSZE KASKI

Przełom XVIII i XIXw jest pod wieloma względami podobny do dwudziestolecia między wojennego w XX wieku. Kobiety pierwszy raz w historii ścięły wtedy włosy na krótko dla modnego uczesania nazywanego a la Tytus, lub a la Brutus. Głowę pozbawioną wymyślnej koafiury trzeba było więc czymś zakryć, a ponieważ moda  stała się minimalistyczna i obecny był w niej element militarystyczny, ale też orientalny, noszono małe czepeczki - kapelusze przypominające kaski, albo turbany i zawoje. Podobnie było w okresie między wojennym w XX wieku. Panie nosiły krótkie włosy, bardzo małe kapelusze w formie kasku, oraz minimalistyczne sukienki. 

Kapelusze kaski i turbany z przełomu XVIII i XIX wieku, zachowały się w stosunkowo niewielkiej liczbie i rzadko są pokazywane na wystawach i w książkach. Właściwie spotkałam się tylko z publikowaniem rycin żurnalowych z ilustracjami tych nakryć głowy i ich opisami. Zdjęcia tego typu obiektów musiałam wyszukać przekopując się przez galerie i archiwa online licznych muzeów. Po latach zgromadziłam ich niezłą kolekcję. Jako rzadko pokazywane eksponaty, są bardzo interesujące:

porcelanowa szkatułka

Z cyklu osobliwości, porcelanowe pudełko francuskie z XVIII wieku:

Tkaniny koronkowe w stylu Pompadour

Motyw koronki zwłaszcza falującej, jest typowy dla wzornictwa francuskich tkanin w XVIII wieku. Przezroczyste dekoracyjne kształty przybierające formy rokajowe i wstęgowe, wypełniane były siatkami regencyjnymi i innymi drobnymi wzorkami np. prostymi rzucikami, kropkami, zygzakami, paseczkami. Pojawiały się już pod koniec XVII wieku, ale dojrzałą formę zyskały w drugiej fazie rokoka. Najbardziej wyrafinowane tkaniny ze wzorem koronkowym datuje się od końca lat 50' do początku 70' XVIII wieku.  (w latach 50' wzory charakteryzują się mniejszą lekkością, którą osiągnięto w latach 60'. w latach 70' fale koronkowe przyjmują kompozycje diagonalne i są mniej ekspresyjne ze względu na pojawienie sie wpływów neoklasycystycznych w sztuce tej dekady) Jest to zatem wzornictwo reprezentatywne dla francuskiego jedwabnictwa w stylu Pompadour i chociaż naśladowano je w manufakturach innych krajów, to uznaje się je za typowo francuskie. Stanowi kwintesencję stylu dojrzałego rokoka francuskiego. 

Zwykle są to tkaniny gładkie np atłasy, tafty, rypsy jedwabne, lub jedwabne mory z broszowaną dekoracją w formie falujących, koronkowych (ale też futrzanych, panterkowych, liściastych, lub muszelkowych) wstęg pomiędzy którymi umieszczone są bukieciki róż, rzadziej inne motywy. Często stosowano nici metalowe, zwłaszcza srebrne ze względu na zastosowanie do kreacji wieczorowych. Uderzająca jest dominacja koloru różowego i niebieskiego zgodnych z ówcześnie panującą modą.

Z powodu wielkiej popularności takich tkanin wykorzystywanych zwykle na eleganckie suknie kobiece, zasłony, obicia paramenty kościelne, zachowało się ich bardzo dużo w zbiorach muzeów całego świata, również w Polsce. Poniżej tylko kilka przykładów z tej nieprzebranej ilości obiektów. 

Muzeum Cleveland:

Metroplitan Museum:

 Przykłady w innych zbiorach:

Manekin

To nie jest kolejny dziwny relikwiarz, ale manekin z początku XVIII wieku. Można się zakochać ;)

WYKROJE HISTORYCZNE

Niektóre zagraniczne muzea, zwłaszcza angielskie, bardzo starannie opracowują swoje zbiory i udostępniają wyniki swej pracy nam zwykłym śmiertelnikom. Wydają piękne książki, lub wrzucają informacje na swoje strony internetowe. Polecam serię wydaną przez V&A - Fashion in detail, gdzie opracowano detale mody w trzech tomach: 17 i 18 wiek, 19 wiek, oraz bielizna. Nie ma tam wykrojów, ale są rysunki techniczne, które są na tyle pomocne, że profesjonalny krawiec przygotuje na ich podstawie odpowiedni wykrój. Poza tym V&A wydaje teraz serię patterns w której ukazała sie na razie jedna pozycja: women's dress patterns 17'th century, nie długo ukaże się drugi tom o XVIII wieku. Sa to najdokładniejsze opracowania nie tylko pokazujące kroje, ale też użyte ściegi hafciarskie, informacje o tkaninach, wykończeniach, niciach itd. Oprócz tego w Anglii od lat wydawane są ksiązki dla rekonstruktorów i teatrów z profesjonalnymi, lub półprofesjonalnymi wykrojami ubiorów historycznych zwykle są to wykroje zdjęte z konkretnych obiektów muzealnych. Tego typu książek ukazało się juz całe morze i z łatwością można je znaleźć na amazonie i innych. Od niedawna muzeum LACMA zupełnie za darmo na swojej stronie udostępnia wykroje własnych obiektów, polecam serdecznie:

http://www.lacma.org/patterns

ACUSCULPTURA

Acusculptura to technika hafciarska opracowana u schyłku średniowiecza i popularna w renesansie. Jak sama nazwa wskazuje, był to haft którego zadaniem było naśladowanie rzeźby, a w zasadzie płaskorzeźby. Wypukłość i efekty przestrzenne uzyskiwano dzięki zastosowaniu rozmaitych podkładów ze sznurków, drewna, tkaniny, masy papierowej. Tworzono w ten sposób postaci przypominające laleczki, które oklejano tkaniną, drapowana u usztywnianą klejem. Detale twarzy i przedmiotów haftowano, naszywano perłami i metalowymi nićmi i drucikami. Włosy postaci robiono zwykle ze skręconych w loki złotych drucików owiniętych jedwabną przędzą. Ponad to hafty wzbogacane były często miniaturowymi elementami wykonanymi specjalnie na zamówienie - np. koronami dla postaci świętych itd. Najbardziej precyzyjne były twarze postaci zwane maskami, wykonywane niekiedy przez znanych rzeźbiarzy i stosowane jako podkłady. Acusculptura charakteryzowała się niezwykłym przepychem i fizycznym ciężarem spowodowanym zastosowaniem wielu elementów drewnianych i metalowych. Dlatego też były to wyroby przeznaczone do celebrowania dużych uroczystości religijnych, a nie ubiorów codziennych. Najczęściej hafty rzeźbiarskie występowały na ornatach, ale też kapturach kap, stułach, czy mitrach. Jednak nie o hafcie renesansowym chcę tu pisać. Ta notka jest tylko wyjaśnieniem dla nie wtajemniczonych i wstępem do pokazania niezwykłego obiektu jakim są rapcie, czyli uprząż do noszenia rapieru znajdujące się w zbiorach Livrustkammeren Muzeum w Sztokholmie. Pochodzą z połowy XVII wieku i są jedynym znanym mi obiektem (ale za pewne nie jedynym w ogóle, lecz jedynie dla mej ignorancji) świeckim ozdobionym techniką acusculptury. Taśmy dekorowane są niezwykle bogato metalowymi nićmi z motywami walczących psów.